Sống và Chết trên sàn chứng khoán. Chứng khoán là "thủ phạm giấu mặt" có thể hạ gục nhà đầu tư (NĐT) bất cứ lúc nào. Trên bảng điện tử, những con số xanh đỏ, tím, vàng xuất hiện liên tục tưởng như vô thức, nhưng ẩn sâu bên trong là sự đấu trí với hàng vạn trạng thái tâm lý tưởng như vô thức của NĐT.

chung-khoan.jpg

Thực tế, ranh giới giữa ý thức và vô ý thức của NĐT trên sàn chứng khoán là khá mong manh. Các NĐT chuyên nghiệp, lớn tiền muốn thị trường vận động theo cách của mình. Nhưng, ở TTCK Việt Nam, tâm lý bầy đàn vẫn bị chi phối mạnh, nên nhiều NĐT dù lớn hay nhỏ vẫn có thể mắc phải sai lầm. Có những người quá tự tin mua vào là thắng, nhưng có những lúc giao dịch quá nhiều theo cảm xúc dẫn đến thất bại.

Chi phối bởi đám đông

TTCK đang hình thành rất nhiều các kiểu chuyên gia khác nhau. Họ có thể là chuyên gia tư vấn của các CTCK, hoặc là nhóm phân tích dòng tiền, phân tích kỹ thuật...

Trên rất nhiều diễn đàn chứng khoán, các thành viên cứ hô hào mua cổ phiếu này, bán cổ phiếu kia, nhưng thành công không bao giờ đến với tất cả. Có những cổ phiếu vừa mua vào đã giảm, NĐT lại vò đầu, bứt tai, hoặc mỗi khi mua đúng sóng, giá tăng mạnh lại tự tung hô mình là "thiên tài".

Bài học mỗi người đúc kết là rất khác nhau. Có những người trí nhớ ngắn, sẵn sàng quên ngay thất bại để ném tiền vào những cổ phiếu mới. Có những người sợ mất tiền nhiều hơn nên thận trọng mà không dám lướt lát quá nhiều...

TTCK vẫn đang trong quá trình hồi phục, giúp cho nhiều người kiếm tiền dễ dàng hơn. Dù thị trường tăng, nhưng nhiều NĐT vẫn mất tiền nếu "nhảy cóc" quá nhiều mà không nắm đúng sóng.

Một số NĐT thất bại vẫn còn sợ sệt, lo lắng vì thua lỗ trong khi thị trường vẫn cứ tăng. "Dục tốc bất đạt", những người càng mong muốn kiếm được nhiều tiền trên sàn chứng khoán hình như là những người mất tiền nhiều nhất hoặc kiếm được ít nhất.

Chơi chứng khoán, đầu tư chứng khoán hay thậm chí là chiến, là say máu với chứng khoán thì vẫn cần tính kỷ luật, sự kiên nhẫn. Tất nhiên, những điều này hình như không có đối với rất nhiều nhà đầu tư nhỏ, lẻ đang tham gia thị trường.

Chứng khoán là cuộc chơi của các NĐT giấu mặt, nên ranh giới giữa sống và chết trên sàn, sự thăng hoa hay lụi bại cũng diễn ra rất bất ngờ và nhanh chóng.

Có những người đã bỏ hẳn công việc yêu thích để lao đầu vào chứng khoán với khoản lợi nhuận kếch xù trong thời gian ngắn. Đó là lúc bạn may mắn. Thị trường rất công bằng. Một khi bạn thắng lớn thì chắn chắn ai đó lại mất đi một khoản tiền mới đầu tư hoặc từ gửi tiết kiệm chuyển sang.

Còn khi bạn thất bại, thua lỗ thì đó là rủi ro, tài sản của mình mỗi ngày lại không cánh mà bay. Cho nên, số người thành công trên sàn chứng khoán chắc chắn không bao giờ thể là số đông được.

Vượt qua chính mình

Hiện tại, có rất nhiều NĐT chỉ quan tâm đến bề nổi của thị trường, theo dõi, phân tích rất ngắn hạn, quan sát dòng tiền đầu cơ đổ vào chỗ nào thì mua theo chỗ ấy.

Họ chẳng cần quan tâm, chú ý đến giá trị đích thực của DN hay tiềm năng phát triển trong tương lai. Vì vậy, mỗi khi phân tích về dòng tiền, nhiều chuyên gia đều cho rằng dòng tiền luôn chuyển quá mạnh, quá nhanh từ dòng cổ phiếu này sang cổ phiếu khác thì không bao giờ là bền vững được.

Trên TTCK, hình như cách phổ biến nhất trong đầu tư là chỉ mua đuổi khi thị trường đi lên. Thậm chí có khi lên tới đỉnh rồi, nhiều NĐT vẫn nhắm mắt mua vào để rồi bị nhốt trên đỉnh cao. Còn một khi thị trường đi xuống thì bán đổ, bán tháo bất kể là tốt hay xấu.

Chỉ cần lao vào những vòng xoáy như thế thì chắc chắn sẽ dẫn đến sai lầm. Điều đó cho thấy tâm lý NĐT bị tác động tích cực, hay tiêu cực đều do đám đông diễn ra hàng ngày.

Một trò chơi kinh điển diễn ra hàng ngày trên TTCK là các chiêu trò làm giá cổ phiếu mà chẳng có thế lực nào ngăn chặn được. Giá cổ phiếu lên nhiều phiên liên tiếp chắc chắn là có nhóm cổ đông muốn đánh lên, nhưng cũng chẳng có bằng chứng nào để xử phạt cả.

Trong giai đoạn vừa qua, thị trường còn bị ép bán, "cưỡng bức" để gom hàng khi những tay chơi lớn cố gắng đè chỉ số giảm điểm để tìm cách gom hàng. Chỉ có cách minh bạch thông tin mới giảm thiểu được hiện tượng tiêu cực, gây rủi ro cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Nói chung, để tồn tại, sống gắn bó với TTCK thì nên bỏ tâm lý "ăn xổi ở thì", hạn chế nhảy nhót, lướt sóng mà phải đầu tư mang tính kỷ luật. Một số chuyên gia đúc kết kinh nghiệm chứng khoán không phải là nơi dễ kiếm tiền, nhưng cũng không phải là quá khó đối với những người biết kiếm tiền trên sàn.