“Dại Vân Đình bằng tinh thiên hạ”. Người dân quanh vùng nhận xét về người làng Vân Đình như vậy đấy, và tất nhiên rồi, nhận xét thế quả không sai. Người Vân Đình làm ăn thật giỏi giang, nhất là phụ nữ. Phụ nữ làng Vân Đình có tài buôn bán, mở nhà hàng ăn và quán xuyến gia đình, chính vì thế mà con trai trong vùng rất thích lấy gái Vân Đình làm vợ.
 Hai món ăn dân tộc nổi tiếng có xuất sứ từ làng Vân Đình là thịt chó và vịt cỏ. Hiện nay trên khắp mọi miền đất nước ta đâu đâu cũng thấy biển hiệu thịt chó Vân Đình và vịt cỏ Vân Đình. Tại sao hai món ăn này lại nổi tiếng đến vậy?

Trước hết xin nói về thịt chó Vân Đình, một món ăn truyền thống có từ hơn 100 năm nay ở làng Vân Đình cổ, mà bây giờ là một phần địa chính của thị trấn Vân Đình thuộc huyện Ứng Hòa ngoại thành Hà Nội. Các cụ kể rằng, từ hơn 100 năm về trước, một nhóm thợ người Vân Đình lên xẻ gỗ thuê trên vùng cao, thấy có rất nhiều chó thả rông, trong khi đó người dân tộc thiểu số lại không ăn thịt chó. Nhóm thợ miền xuôi này thèm ăn thị chó quá nên bèn rủ nhau vào rừng bắt chó chạy rông, làm lông sạch sẽ và cho tất cả các món vào hấp trong 1 cái nồi đất, chín thì cũng nhau nhắm rượu. Ăn xong thì lại dấu cái nồi đất trong rừng, khi nào thèm lại ra bắt chó nấu ăn với nhau. Những người thợ này đã mang kỹ thuật nấu chó trong 1 nồi về Vân Đình, thế là thành thương hiệu. Thịt chó nấu một nồi không mất nước cốt nên ăn rất ngon, hiện nay muốn ăn món này thì phải đặt trước vì chuẩn bị nấu rất cầu kỳ, mất thời gian.

thitcho-vd2.jpg

Thịt chó ở mọi nơi chỉ nấu được 7 món là cùng, nhưng ở Vân Đình thì người ta nấu được tới 10 món hoặc hơn: chả nướng, rựa mận, tái dê, lầm nướng, xáo trâu, tam tam, lòng chuột, hấp, luộc, xáo măng. Đặc biệt bát chấm thịt chó cũng được nấu bằng chính nội tạng con chó với những gia vị truyền thống nên mới có câu “chó chấm chó”. Bí quyết chính trong công thức chế biến thịt chó Vân Đình là không để mất nước cốt nên thịt ăn ngọt đậm và có những chất kích thích tiêu hóa nên không bao giờ bị đau bụng.

Không biết trong cả nước có bao nhiêu quán thị chó mang thương hiệu Vân Đình, chỉ tính riêng địa bàn thị trấn Vân Đình đã có tới gần 200 quán thịt chó. Một mâm thịt chó Vân Đình đang được bán với giá trên dưới 300 ngàn đồng thôi nhưng 8 đến 10 người ăn mới hết, vừa ngon vừa rẻ. Một trong những món được những quán thịt chó ở Vân Đình chế biến rất cầu kỳ đó là dồi chó nướng, thơm tự nhiên nên rất hấp dẫn, đúng là “sống ở trên đời ăn miếng dồi chó”. Thịt chó chế biến sẵn từ Vân Đình được cung cấp tới nhiều khu vực trong vùng, ra tận trung tâm Hà Nội.

Món thứ hai như đã nói rất nổi tiếng ở vân Đình là món vịt cỏ. Trên địa bàn nội thành Hà Nội hiện có rất nhiều quán “Vịt cỏ Vân Đình”, quán nào cũng đông. Người Vân Đình ra Hà Nội mở quán vịt cỏ khá nhiều, có những quán mỗi ngày bán được trên dưới nửa tấn vịt. Một trong những món bán chạy nhất là vịt cỏ om sấu, ăn rất ngon mà không chán, không bị nóng. Vị chua của quả xấu ít nhiều trung hòa bớt nồng độ rượu bia nên các quý ông quý bà uống được nhiều hơn.

vit-co-van-dinh2.jpgThơm ngon và ngây ngất

Để có món vịt cỏ Vân Đình ngon thì nguyên liệu đầu tiên phải kẻ tới là vịt. Con vịt cỏ chỉ nặng trên dưới 1 kg thì mới ngon, loại vịt này nuôi lâu cũng không thể lớn hơn được. Tuy nhiên để có được vịt cỏ hiện nay thì hơi hiếm, nhiều chủ nhà hàng đã dùng vịt bầu nhỏ thay thế vịt cỏ, qua công nghệ chế biến thì thực khách khó lòng mà nhận ra. Vịt cỏ là giống vịt chỉ có ở Vân Đình trước đây, người dân thả vịt là chính chứ không nuôi vịt. Vịt cỏ thả rông tự tìm thức ăn trên cánh đồng mới gặt xong, hết mùa gặt vịt được chăn thả dọc sông Đáy, đến tối mới về chuồng, chính vì thế mà thịt rất ngon. Hiện vịt cỏ thả rông hầu như không còn nữa, mà phải nuôi bằng thóc hoặc thức ăn công nghiệp là chính.

Vân Đình là một miền quê rất đẹp, có dòng sông Đáy chảy vòng qua làng. Ngày xưa nước sông rất sạch, trong xanh, tôm cá, ngao hến rất nhiều, mùa hè người dân vừa tắm vừa mò hến rất vui. Hai bên bờ sông Đáy xanh mướt lúa, những cánh đồng mỏi cánh cò bay, trên bãi bồi nhân dân trồng ngô, khoai quanh năm.

Sông Đáy chính là đề tài rất gợi tình, gợi cảm xúc cho các nhà thơ, nhạc sĩ sáng tác những bài thơ bài hát tuyệt hay. Nhà thơ Quang Dũng đã viết: Sông Đáy chậm nguồn qua phủ Quốc/ Sáo diều khuya khoắt thổi đêm trăng; hay như bài hát “Dòng sông quê anh dòng sông quê em” của Đoàn Bổng phổ thơ Ngô Lai Vu cũng lấy cảm hứng từ dòng sông Đáy thơ mộng này.

Làng Vân Đình là mảnh đất có truyền thống nhân văn, nhiều nhân vật lịch sử, nổi tiếng là người ở đây như Dương Khuê, Dương Lâm, Dương Thiệu Tước, Dương Thụ… Nhà thờ họ Dương là công trình di tích lịch sử quốc gia, rất nhiều du khách đã tới thăm. Dương Khuê là một nhân vật lịch sử văn hóa nổi tiếng từ thế kỳ 19, ông đậu tiến sĩ từ năm 1868, được triều đình Huế bổ bổ làm quan. Năm 1873 ông dâng sớ xin triều đình có thái độ rõ rệt với người pháp, vì sự kiện này mà ông bị giáng chức với lý do “bất thức thời vụ-không biết thời cuộc”. Khi mới 58 tuổi ông cáo quan về quê sống ẩn dật và sáng tác thơ văn. Bài ca trù viết khi gặp lại cô đầu cũ nhan đề Hồng hồng Tuyết tuyết là tác phẩm nổi tiếng của Dương Khuê cho tới bây giờ, mở đầu là câu: “Hồng hồng tuyết tuyết, mới ngày nào chửa biết cái chi chi…” Khi ông qua đời, Nguyễn Khuyến đã có bài thơ “Khóc Dương Khuê” rất lâm ly: “Rượu ngon không có bạn hiền/ Không mua không phải không tiền không mua…”

Ngày 20-4-1963 Bác Hồ đã về thăm bệnh viện đa khoa Vân Đình. Sau khi nói chuyện với cán bộ, y bác sĩ của bệnh viện Người đã gọi là “Nhà thương Vân Đình” một cách rất trìu mến. Kể từ đó đến nay, đây là bệnh viện duy nhất ở Việt nam được gọi là nhà thương. Nhiều năm qua cán bộ y bác sĩ của nhà thương này ra sức học tập lời dạy của Bác luôn lấy sự nghiệp chữa bệnh cứu người làm mục đích sống và làm việc. Nhìn cái cổng cũ kỹ rêu phong với biển đề “Nhà thương Vân Đình” ai cũng thấy tấm lòng mênh mông của Bác, người Vân Đình luôn tự hào về điều ấy trên quê hương mình.

Ngay giữa chợ trung tâm Vân Đình hiện có một cái bia căm thù được nghi rất rõ: “Ngày 4-8-1965 gặc Mỹ đã ném bom xuống đây giết chết hàng trăm người”. Những người cao tuổi ở Vân Đình thì không bao giờ quên được sự kiện này. Đó là vào tháng 8 năm 1965, khi chợ đang họp đông thì máy bay Mỹ nhào xuống cắt bom trúng cây cầu Thanh Ấm bằng bê tông cốt thép có tải trọng cho xe tăng đi qua, xác chết la liệt, thịt người bắn tung tóe, tang thương chùm xuống làng vân Đình. Những người từng chứng kiến ngày ấy mỗi khi đi qua đây lại dừng chân nhìn tấm bia căm thù để nhớ về một sự kiện bi thương, để mà khẳng định lại giá trị sống trong hòa bình hôm nay.

Một trong những nội dung xây dựng đời sống văn hóa ở Vân Đình đó là tổ chức gặp mặt nhau nhân những ngày lễ tết trong năm. Làng có 10 xóm, mỗi xóm có hai ngõ chạy từ bờ đế xuống bờ sông Đáy, thánh hình xương cá rất đẹp.

cu-gia-van-dinh.jpgHơi ấm tình quê - ảnh Vân Đình Hùng

Ngày tết Nguyên đán, ngày quốc khách 2-9, ngày quốc tế phụ nữ… các xóm lại tổ chức mời bà con nhân dân ra nhà văn hóa ngồi vui văn nghệ, có khi ăn liên hoan để gặp gỡ, chia sẻ tâm tư với nhau. Để tổ chức được những buổi gặp gỡ như vậy, bà con đã góp tiền với nhau, cộng thêm tiền tài trợ của những mạnh thường quân, những người con quê hương Vân Đình sống xa quê cũng trở về gặp gỡ vui cùng bà con xóm láng. Hoạt động này là một trong những mô hình năng động gắn kết tình cảm nhân dân với nhau.

Theo Lê Tự/ Biendao24h.net