Gạo nếp Tú Lệ - ngọc thực chốn núi rừng Tây Bắc. Ẩm thực Việt Nam gắn liền với nền nông nghiệp lúa nước. Bởi vậy mà khi nhắc đến ẩm thực Việt không thể không nhắc đến gạo – hạt ngọc thực của đất trời. Ngoài gạo tám Hải Hậu, Điện Biên thì gạo nếp Tú Lệ với những hạt gạo to tròn, trắng trong mang hương vị dẻo thơm đặc biệt cũng là một đặc sản của ẩm thực Việt Nam.

>> Pa pỉnh tộp - cá suối nướng thơm lừng miền Tây Bắc

>> Gà nướng mắc khén - đậm đà hương vị ẩm thực núi rừng

Gạo nếp Tú Lệ - ngọc thực của ẩm thực Tây Bắc_2

Nằm giữa ba ngọn núi cao là Khau Phạ, Khau Thán và Khau Song, xã Tú Lệ, huyện Văn Chấn (Yên Bái) từ lâu đã nổi tiếng với gạo nếp Tú Lệ - loại gạo nếp đặc sản chỉ có ở thung lũng lòng chảo Mường Lò này.

Nghe qua tưởng chỉ là lời đồn nhưng khi đặt chân đến vùng đất xa xôi mà hấp dẫn này mới biết đây quả là đặc sản có một không hai của đồng bào Thái dưới chân đèo Khau Phạ cao sừng sững.

Gạo nếp Tú Lệ - ngọc thực của ẩm thực Tây Bắc_1

Gạo nếp Tú Lệ là sản phẩm nông nghiệp của đồng bào Thái từ bao đời nay, là tinh túy của những thửa ruộng bậc thang đẹp như những bức họa kỳ diệu dưới chân ba ngọn núi cao sừng sững là Khau Phạ, Khau Thán và Khau Song. Gạo nếp ở đâu chẳng có, nhưng nếp Tú Lệ ngon từ giống lúa đến những vạt lúa nơi sườn núi và ở sự dẻo thơm của xôi. Hạt nếp Tú Lệ có những điểm khác so với nếp ở nhiều vùng. Hạt tròn mẩy, trắng trong chứ không dài và đục như nếp thường

Theo cách giải thích của các nhà khoa học, giống nếp Tú Lệ có vị thơm, ngon như vậy là do điều kiện địa lý khá đặc biệt của vùng đất này. Thung lũng Tú Lệ nằm gọn giữa ba ngọn núi cao là Khau Phạ, Khau Thán và Khau Song, nên biên độ dao động của nhiệt độ trong ngày lớn, thời gian đêm dài hơn ngày. Do vậy mà gạo nếp Tú Lệ mang hương vị ẩm thực riêng mà không nơi nào có.

Gạo nếp Tú Lệ - ngọc thực của ẩm thực Tây Bắc

Đây là những yếu tố khiến mạch tinh bột amino-pectin (thành phần chính quyết định sự dẻo thơm của hạt gạo) rất lớn. Thêm một yếu tố nữa là do đất Tú Lệ tơi xốp, màu mỡ, dễ ngấm nước, khí hậu ở Tú Lệ trong lành thuận lợi cho cây lúa phát triển tự nhiên nên nếp Tú Lệ vừa sạch, vừa có mùi thơm rất lạ.

Mang gạo ấy đồ lên được đĩa xôi vừa dẻo, lại có vị béo ngậy và ngọt đậm vô cùng, hương thơm bay khắp bản. Muốn có những mẻ xôi ngon như ý, đồng bào Thái đục thân cây gỗ hoặc cây cọ thành những chõ xôi có hình trụ, rỗng ở giữa. Phải đồ xôi vào chõ gỗ thì xôi mới róc, không bị mất mùi thơm. Xôi nếp Tú Lệ khá đặc biệt, khi đồ xong, dùng tay nắm thành những nắm xôi nhỏ mà hạt gạo không hề quyện nhựa và dính tay như một số giống nếp khác. Nhưng kỳ lạ cho cái giống nếp này vì nhìn bề ngoài có vẻ như khô, rời mà nếm thử thấy mềm, dẻo và hấp dẫn.

Gạo nếp Tú Lệ - ngọc thực của ẩm thực Tây Bắc_3

Những ngày thu se se lạnh, chiều chiều mây mù sà xuống thung lũng Tú Lệ làm cho không gian trở nên huyền ảo đến hoang hoải. Phảng phất đâu đây hương nếp thơm làm cho không gian trở nên ấm nồng. Giữa tiết trời ấy, cảnh ấy, trên nhà sàn mà thưởng thức xôi nếp với chả nướng giòn hoặc chấm với vừng thơm thì còn gì sánh bằng.

Tổng hợp