Du lịch Sapa ngất ngây món cọ ỏm Văn Bàn. Đến du lịch Sapa và đặc biệt là xã Văn Bàn mùa này, khó có ai từ chối được món cọ ỏm ngọt bùi, thơm ngon làm say đắm biết bao du khách mỗi lần nếm thử.

>> Khám phá nét độc đáo của nhà thờ cổ ở Sapa

>> Du lịch Sapa khám phá vẻ đẹp Cầu Mây

Theo những người dân nơi đây kể lại, cũng chẳng biết cây cọ ở Văn Bàn có từ thuở nào, chỉ biết rằng đến nay cây cọ với màu xanh của nó đã phủ kín khắp xóm trên, làng dưới. Có những thân cọ vừa vòng tay một người ôm, cây cao chót vót, đầy rêu phong, xòe tán lá xanh biếc đón ánh mặt trời. Chẳng ai tính nhưng tuổi của những cây cọ ấy có lẽ bằng cả đời người, gắn liền với tuổi thơ của nhiều người dân nơi đây.

ng-t-ng-y-m-n-c-m-1-.jpg Đặc sản Sapa thưởng thức món Cọ chín ở Văn Bàn – Sapa.

Cọ có nhiều nhất phải kể đến làng Khánh Yên Thượng, Liêm Phú, Dương Quỳ, Thẳm Dương... Cứ độ tháng 7 hằng năm, cọ bắt đầu ra hoa, kết trái. Những chùm hoa cọ khoe sắc vàng đung đưa trên ngọn cây cao trong nắng hè lấp lóa. Đến tháng 11, 12, quả cọ bắt đầu chín, chuyển sang màu xanh đậm. Lúc này, đồng bào Tày chọn hái những chùm cọ có quả to, chín kỹ về chế biến thành những món ăn truyền thống.

Theo kinh nghiệm du lịch Sapa, sau khi hái về cọ được cho vào rọ, xóc với những mảnh cật nứa để quả bong lớp vỏ xanh, lộ ra lớp cùi màu vàng. Sau đó, quả cọ được cho vào nồi, đổ xâm xấp nước, đun nhỏ lửa đến khi nước sôi lăn tăn, thấy váng dầu cọ nổi lên bám quanh nồi là được. Nếu đun quá lửa, quả cọ sẽ có vị chát, không ngon nữa. Quả cọ đã ỏm chín có màu vàng đượm, cùi mềm, ăn vào có vị ngầy ngậy, bùi bùi, thơm thơm hấp dẫn.

Cọ thu về có thể dùng để om, hoặc có thể dùng để kho cá giống như quả trám. Tuy nhiên, cách đơn giản và dễ ăn nhất, lại có thể thấy được vị bùi và béo của cọ chỉ là ỏm cọ, để nguội và thưởng thức. Cách ỏm cọ tưởng chừng đơn giản nhưng nếu không đủ khéo léo, người làm sẽ khiến quả cọ đã chát, càng thêm chát, cứng và khó ăn.

Để ỏm được món cọ ngon, lửa đun phải nhỏ và cho cọ vào khi nước đang sủi tăm, người lớn lên từ quê cọ cho hay, nếu đun to lửa, nước nóng già, quả cọ sẽ tóp lại, cứng và chát hơn cả khi chưa chế biến. Thế nên, không phải ai cũng ỏm được cọ ngon. Và để biết quả cọ ngon thì có thể quan sát chọn những quả cọ có hình tròn, cùi dày, khi đã ỏm xong bóp vào quả thấy mềm và dẻo. Người khéo léo sẽ cho mẻ cọ có màu nâu sậm, sau khi ỏm xong, nồi cọ có một lớp váng giống như váng mỡ nổi quanh nồi.

ng-t-ng-y-m-n-c-m-2-.jpgMón cọ ỏm ở Văn Bàn.

Ngoài loại cọ thông thường còn có một loại nữa là cọ nếp. Loại cọ nếp rất quý, quả to tròn, cùi dày, vị thơm ngon đậm đà hiếm gặp. Cọ ỏm tuy có vị béo nhưng không ngấy, có thể chấm với nước mắm, tương ớt, ăn no bụng mà không chán. Ở một số vùng, quả cọ còn được dùng làm món dưa cọ, có hương vị hấp dẫn, lạ miệng, khó quên. Đặc biệt, còn có món nhộng cọ lam ống nứa rất độc đáo. Từ những thân cọ đã đổ, đợi cây mục, người ta chẻ ra tìm một loại nhộng đặc biệt sống trong đó, chế biến thành món nhộng cọ lam. Đây là món ăn đặc sản và rất hiếm, khách thật quý, chủ nhà mới mang ra mời, không phải ai cũng được thưởng thức.

Theo quan niệm của những người dân nơi đây, cây cọ có tác dụng sinh tài, giữ của, đem lại nhiều may mắn nên được các gia đình trồng trước cửa, quanh nhà. Ngôi nhà sàn truyền thống của đồng bào Tày có mái lợp bằng lá cọ, mùa đông ấm áp, mùa hè dịu mát. Hình ảnh những ngôi nhà sàn bình yên bên đồi cọ và những món ngon từ quả cọ từ lâu đã trở thành nét văn hóa độc đáo của dân tộc Tày huyện Văn Bàn.

Cọ ỏm Văn Bàn giờ đây không chỉ là món ăn của người dân bản địa mà còn là một đặc sản Sapa được nhiều du khách kiếm tìm để thưởng thức mỗi khi đến với nơi đây. Nếu có dịp đến với Sapa, hãy đến với Văn Bàn và một lần thưởng thức các món ăn từ cọ, đặc biệt là cọ ỏm. Chắc chắn bạn sẽ có những trải nghiệm thú vị và nhớ mãi hương vị ngọt bùi của món ăn nơi đây!

Tổng hợp