Du lịch Sapa khám phá lễ hội trùm chăn của người Hà Nhì. Đến du lịch Sapa, nhiều du khách vô cùng thích thú với những lễ hội truyền thống của đồng bào các dân tộc nơi đây. Và một trong số những lễ hội độc đáo đó không thể không kể đến lễ hội trùm chăn của người dân tộc Hà Nhì.

>> Khám phá 6 quán cà phê "cực chất" khi du lịch Sapa

>> Khám phá nét độc đáo lễ hội quét làng ở Sapa

Được tổ chức tại huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, lễ hội trùm chăn là một lễ hội đặc sắc của người Hà Nhì. Với những nghi thức mang ý nghĩa tâm linh cúng thần gió, thần đất, còn gọi là K'Hô Igià Igià, lễ hội trùm trăn giờ đây không chỉ là lễ hội truyền thống của đồng bào dân tộc mà đã trở thành một nét văn hóa thu hút đông đảo khách du lịch thập phương mỗi khi tổ chức.

Theo kinh nghiệm du lịch Sapa, lễ hội được tổ chức trong 3 ngày và ngày khai hội bắt buộc sẽ phải là ngày thìn bởi theo quan niệm thì những ngày này các thần gió, thần đất sẽ được nghỉ ngơi, yên tĩnh. Trong lễ hội này, thầy cúng không nhất thiết phải là người chuyên nghiệp, chỉ cần là người 50 tuổi trở lên và không gặp điều rủi nào trong năm là được. Sau khi cúng, mọi người đều được mời ăn các lễ vật cúng và phải ăn cho hết, không được mang về bởi theo quan niệm khi mang đồ ăn thừa về thì những điều không hay cũng theo về cùng họ.

le-hoi-chum-khan-cua-nguoi-kha-phi-1-.jpgĐộc đáo lễ hội Sapa trùm chăn của người Hà Nhì ở Lào Cai.

Một điểm khá đặc biệt của lễ hội này là không phải tổ chức nơi đâu cũng được. Lễ hội được tổ chức tại hai địa điểm chính gồm nhà gia chủ và rừng cấm. Người dân nơi đây kể rằng, khi thực hiện được ở hai địa điểm này thì nghi thức mới được coi là hoàn thành và mọi điều xảy ra mới được thuận lợi.

Trước hết, lễ hội sẽ được tổ chức ở nhà và gia chủ sẽ phải chuẩn bị đồ cúng, bao gồm: 5 cái bánh dày, 1 bát thịt trâu luộc, 1 bát nước gừng pha nước và 4 cái bát con úp xuống đất trước bàn thờ. Theo phong tục ở đây, các món đồ cúng sẽ do gia chủ, cụ thể là do người vợ chế biến, nếu người vợ đi vắng phải do con gái cả làm và dù con gái cả đã đi lấy chồng rồi cũng vẫn phải về giúp đỡ gia đình lúc này. Sau khi đồ cúng được chuẩn bị xong, gia chủ sẽ cúng đầu tiên, tiếp đó là tới các con, lần lượt từ con trai út cho đến con trai cả vào lễ.

Sau màn tạ lễ của các con trong gia đình, chủ nhà lấy bát nước gừng chia cho mỗi người trong gia đình uống một ngụm, ăn một ít thịt trâu luộc để hưởng lộc. Các loại bánh như bánh dày và gừng rượu được dành cho ông Táo đặt ở bếp, bao giờ ông Táo dùng xong mới được mang ra chia nhau ăn uống.

Sau khi tổ chức ở nhà thì lễ hội sẽ tiếp tục được tổ chức ở rừng cấm. Rừng cấm là một địa điểm thiêng liêng, dù nằm ngay tại trung tâm bản song trong những ngày thường không ai được phép lại gần, chỉ những ngày này thầy cúng và những người có liên quan mới được đến làm lễ. Trong khu rừng này có nhiều cây gỗ quí lâu năm được mọi người cùng gìn giữ, có một ngôi nhà nhỏ bằng gỗ quý, mái lợp gianh, rộng hơn chục mét vuông do dân bản dựng để cho người già và con trẻ ngồi khi tham dự lễ hội.

Theo cẩm nang du lịch Sapa, lễ cúng sẽ được tiến hành vào ban đêm vì theo quan niệm của những người dân nơi đây, khi tổ chức vào thời gian này thì thần đất, thần gió sẽ được yên tĩnh và nghe thấu được những lời thỉnh cầu của bậc con cháu. Ngày hôm sau không khí lễ hội tưng bừng hơn, trai gái trong bản rủ nhau vào rừng, mỗi người lấy sáu cành củi nhỏ về nộp cho lễ hội. Đến ngày thứ ba, tất cả dân bản tập trung lại để già làng cắt da trâu chia cho từng gia đình. Nếu số da trâu chia đủ cho mỗi gia đình hai chiếc thì năm đó làm ăn sẽ không thuận, còn số da trâu đã chia hết mà còn lẻ một, tức là năm đó dân bản được mùa.

le-hoi-chum-khan-cua-nguoi-kha-phi-2-.jpgCác cô gái Hà Nhì mặc trang phục dân tộc tham gia lễ hội.

Bên cạnh các nghi thức tín ngưỡng và các trò chơi dân gian phổ biến, lễ hội còn có một phong tục lạ mắt và hết sức độc đáo, đó là tục trùm chăn. Trước khi đi hội "Khô già già", bao giờ các chàng trai chưa vợ cũng đem theo một cái chăn chiên mới. Gần tới nơi, họ giấu cái chăn ở một hốc đá, bụi cây hoặc có khi ở trong áo. Tại điểm trung tâm của lễ hội, già làng đánh đàn hoóttờơ, bà già nhảy múa còn thanh niên nam nữ hát đối nhau. Cùng với những điệu múa, trong ngày hội còn có một số trò chơi: trò đu dây, đu quay và hát giao duyên... đây là dịp để trai gái trong bản gặp gỡ và tìm hiểu nhau.

Tại lễ hội, chàng trai tham gia một cách hào hứng, chủ động, đặc biệt với các trò chơi đòi hỏi phải thể hiện hết năng lực và bản lĩnh đàn ông. Mục đích của họ nhằm thu hút sự chú ý của "phái đẹp". Qua ánh mắt các cô gái, sự nhạy cảm của tuổi đang yêu sẽ "mách" cho các chàng trai biết cô gái nào có cảm tình với mình và cảm tình ở mức nào. Vào thời điểm thích hợp, chàng trai lặng lẽ tách khỏi cuộc chơi chung, tìm cách tiếp cận người đẹp.

Những lời hỏi han, mời mọc, bông đùa và dĩ nhiên cả lời ướm thử, được các chàng trai thực hiện với mục đích thăm dò, xem phản ứng của "đối tác" ra sao. Khi cá đã cắn câu, chàng trai tiến thêm một bước táo bạo hơn, nắm lấy tay cô gái và lôi đi. Dĩ nhiên cô gái sẽ chống cự, nhưng là sự chống cự cho "phải phép"; tay có vẻ nhùng nhằng nhưng miệng thì cười quyến rũ và chân lại bước theo người ta. Chàng trai lập tức lấy cái chăn mà mình đã giấu sẵn, trùm lên đầu cô gái, rồi dẫn cô gái ra bìa rừng, bờ suối hoặc chỗ nào đó, hai người ngồi bên nhau tâm sự.

Qua tâm sự, nếu cảm thấy không thể tiếp tục tình yêu được, thì họ sẽ chia tay và không bao giờ lặp lại chuyện trùm chăn nữa. Trường hợp cả hai bên đều hài lòng về nhau, thì đợi lúc gần sáng chàng trai sẽ vác cô gái về "giấu" ở nhà mình. Sau đó ít ngày, nhà trai cử người sang nhà gái mối mai, xin với nhà gái cho đôi trẻ được tự do tìm hiểu trên quan điểm đi đến hôn nhân.

Theo một số tìm hiểu, tục trùm chăn cũng có nét giống nhau với tục cướp vợ của người Mông. Điểm khác nhau và cũng chính là nét độc đáo của người Hà Nhì chính là động tác trùm chăn, tạo ra mộ nét văn hóa hôn nhân vô cùng phong phú cho tỉnh Lào Cai nói riêng và nước ta nơi chung.

Hiện nay ở nhiều vùng người Hà Nhì, tục trùm chăn vẫn còn duy trì trong cuộc sống đời thường, đặc biệt tại các lễ hội hoặc liên hoan văn hoá các dân tộc ít người. Đó là một nét văn hoá truyền thống mang bản sắc Hà Nhì, rất chung mà lại rất riêng...

Hiện nay tại một số vùng tại Lào Cai mà người Hà Nhì sinh sống vẫn còn duy trì được tục trùm chăn độc đáo này. Chính vì vậy mà nếu có cơ hội đến du lịch Sapa, bạn đừng bỏ qua lễ hội vô cùng độc đáo này nhé. Chúc bạn có một chuyến du lịch thật vui vẻ và hạnh phúc!

Nguồn: Tổng hợp