Ngày nay, bưởi Thanh Trà không còn là đặc sản riêng của làng Nguyệt Biều nữa, mà nó trở thành cây đặc sản vườn ở TT-Huế. Bưởi Thanh Trà có hương vị đặc trưng rất riêng của ẩm thực Huế, ngon không kém giống bưởi nào trên cả nước.

Các vườn cây ăn quả của các vùng phù sa ven sông Ô Lâu, sông Bồ, sông Hương... đều tập trung vào bưởi Thanh Trà, mang lại hiệu quả kinh tế cao.Bưỡi Thanh Trà được tập trung ở các huyện Hương Trà, Phong Điền, TP Huế, Phú Vang...

Bưởi Thanh Trà mới chỉ có mặt trên thị trường của các tỉnh lân cận như Đà Nẵng, Quảng Trị, Quảng Bình... và bán tại chỗ cho khách du lịch. Trái bưởi thanh trà khác các loại bưởi khác từ hình dáng đến hương vị ẩm thực Vệt Nam từ nhiều vùng miền. Da trái thanh trà không xanh mà có màu vàng nắng. Kích cỡ của trái nhỏ nhắn hơn đồng loại, không tròn trịa mà từ cuốn to dần lên.Trái thanh trà nhẹ hơn bưởi các loại, không chỉ vì nhỏ hơn mà còn vì ít nước hơn. Như bù lại với ngoại hình và trọng lượng "tao nhã" ấy, thanh trà thơm ngon đặc biệt, hương vị ngọt thanh giữ lại rất lâu trong miệng sau khi thưởng thức. Thanh trà không chỉ thơm ở những múi ruột của trái, mà thơm từ vỏ, từ lá, tất nhiên cả hoa thanh trà...

Ngoài cách ăn thông thường, người Huế còn dùng thanh trà cả trong lúc uống rượu: Mực khô nướng xé tơi cho vào chảo, đảo qua mấy đủa lấy hơi nóng, xong cho thanh trà đã tách tép nhỏ vào, trộn đều cùng với chút nước mắm chanh ớt tỏi. Vậy là đã có một món nhắm rất chi xứ Huế. Nhiều người đến Huế không chỉ được thưởng thức hương vị bưởi Thanh Trà tại vườn mà còn không thể nào quên món bưởi trộn mực khô nổi tiếng trong các nhà hàng ở Huế.

Cây thanh trà xứ Huế thuộc họ bưởi, được trồng khắp nơi ở đất cố đô nhưng nhiều nhất vẫn là ở các vườn nhà vùng Thủy Biều, Kim Long. Riêng thanh trà Thủy Biều đã trở thành một thương hiệu.

Thoạt nhìn thì trái thanh trà không khác mấy những loại bưởi, nhưng nếu nhìn kỹ thì thấy vỏ thanh trà không sần sùi như bưởi mà mịn màng hơn. Nhưng quan trọng hơn là cái ruột bên trong lớp vỏ mịn ấy.

Tép thanh trà đúng độ chín có màu hơi vàng, láng bóng và mọng nước nhưng ăn lại giòn, thoảng một chút vị chua, thơm mà không nhân nhẩn đắng như một vài loại bưởi. Cây thanh trà trồng lâu ngày cho trái nhỏ hơn nhưng rất ngon mà người Huế thường gọi là "thanh trà lão".

Để chọn được trái thanh trà ngon không dễ. Thậm chí người mua có thể nhầm thanh trà với những loại bưởi khác hay mua phải "trái thanh nhu" như cách người Huế thường nói. Phải biết lúc nào thì thanh trà ngon nhất.

Đầu mùa, thanh trà thường chưa được ngon vì tép còn khô và nhỏ. Phải đợi đến lúc trái thanh trà được tắm những cơn mưa đầu mùa thì tép mới mọng nước, vàng ươm. Nhưng gặp mưa kéo dài thì vị thanh trà sẽ nhạt hẳn đi. Người Huế thường mua một chục hoặc vài chục thanh trà về xâu lại, treo lên, có thể để được cả mấy tháng sau. Sau khi mua về đừng vội ăn ngay mà nên để vài ngày cho "ráo", lúc ấy thanh trà mới cho vị ngọt đậm đà.

Món mực khô trộn thanh trà là một trong số ít món ăn Huế sử dụng trái cây làm nguyên liệu chính. Mực khô nướng lên, đập cho tơi rồi tước thành sợi, thêm gia vị xào trên bếp, sau cùng cho những miếng nhỏ thanh trà vào trước khi nhắc chảo khỏi bếp. Món này chế biến rất đơn giản nhưng lại là "độc chiêu" của ẩm thực Huế bởi trái thanh trà chỉ có ở Huế. Mực khô nướng thơm lừng nhưng dai, tép thanh trà mềm, giòn và ngọt thanh kết hợp với nhau thật khéo.

Nguồn: Biendao24h.vn