Đặc sản xứ Thanh không chỉ có hải sản, nem chua mà còn rất nhiều loại bánh thơm ngon chỉ có ở vùng đất Bắc Trung Bộ này.Chỉ với gạo tẻ, nhân thịt lợn trộn với mộc nhĩ, hành khô gói trong lá chuối xanh, người xứ Thanh đã tạo nên món bánh mang đậm phong vị ẩm thực của con người nơi đây.

Bánh răng bừa (có nơi gọi là bánh tẻ hoặc bánh lá), riêng người Thanh Hóa gọi tên như thế vì hình dạng chiếc bánh trông giống cái răng bừa. Đây là loại bánh truyền thống thường được làm vào ngày rằm, ngày giỗ, ngày Tết Nguyên đán hay những khi nhà có công việc.

Gọi là Bánh Răng Bừa vì hình chiếc bánh vừa dài vừa nhỏ như chiếc răng bừa. Nghe cái tên, người ta dễ liên tưởng đến người nông dân. Bất cứ ai đi xa cũng không thể quên được cái mùi thơm thoang thoảng của lá chuối, lá dong hòa quyện với mùi thơm của nhân thịt và bột gạo tẻ, nguyên liệu chính làm món ẩm thực này. Ở bên ngoài bánh được bọc bằng lá chuối hay lá dong nên nó còn tên khác nữa là bánh lá.

Cách làm bánh răng bừa không phức tạp nhưng cũng chẳng đơn giản. Nó đòi hỏi ở người làm một sự kiên trì, khéo léo và cả kinh nghiệm. Nguyên liệu chính là gạo tẻ, phải chọn loại gạo dẻo, thơm ngâm nước khoảng 3 – 4 giờ sau đó đem xay thành bột cùng với nước. Bột được xay xong cho lên bếp khuấy, trong quá trình này phải chú ý tay khuấy đũa liên tục sao cho bột không bị vón cục và cũng không quá chín, đây là công đoạn đòi hỏi người làm bánh phải thật khéo léo. Khi thấy nồi bột gạo có độ đặc sền sệt thì ta bắc xuống bếp, chuẩn bị công đoạn gói bánh.

Nhân bánh làm bằng thịt ba chỉ, mộc nhĩ, hành củ băm nhuyễn và một chút hạt tiêu bắc, một ít gia vị nêm vào. Mùi thơm phức béo ngầy ngậy của nồi nhân làm cho ta phải nuốt nước miếng. Sau khi bột vừa chín đến là tất cả mọi người trong gia đình sẽ tập trung lại để gói bánh, người thì lau lá, người cho nhân, người gói. Không khí gia đình ấm cúng, vui vẻ hơn bao giờ hết.

Lót dưới đáy nồi một lớp cuống lá chuối, cho nước xâm xấp, đặt bánh lên sao cho bánh chỉ chín bằng hơi. Khi bánh chín, những chiếc bánh phẳng phiu, đẹp nhất, nhỏ nhắn nhất cho vào đĩa thắp hương cúng tổ tiên, phần còn lại cho vào một cái rổ tre nhỏ. Trẻ con trong nhà tranh nhau ăn, tranh nhau thổi chiếc bánh nóng hổi thơm phức mùi lá chuối, lá dong. Một chén nước mắm cho thật nhiều chanh, tiêu hoặc ớt không thể thiếu được bên cạnh đĩa bánh răng bừa và chính nó sẽ làm giảm bớt cái lạnh của mùa đông giá buốt.

Những chiếc bánh thon dài, nhỏ như những chiếc răng bừa được xếp vào nồi chờ nổi lửa để "hoàn thiện" mình. Bánh có thể được đem hấp hoặc luộc tới khi chín. Khi mùi thơm của thịt ba chỉ, mộc nhĩ, hạt tiêu hòa với mùi bột gạo tỏa ra mùi thơm ngào ngạt căn bếp nhỏ, cũng là lúc báo hiệu bánh chín.

Những chiếc bánh dẻo thơm chấm vào bát mắm ngon thì không còn gì tuyệt bằng. Phải thưởng thức thì mới thấy hết vị ngon của hồn quê đọng lại trong từng miếng bánh. Xưa kia, chỉ những ngày giỗ tết, lễ tục thì trên mâm cỗ củangười xứ Thanh mới xuất hiện đĩa bánh răng bừa như thể hiện lòng thành của con cháu đối với ông bà tổ tiên. Là một món ăn mang đậm nét ẩm thực vùng miền chính vì vậy: Giờ đây ta có thể thưởng món bánh răng bừa ở bất kỳ những góc chợ quê, những quán ăn, nhà hàng hay trong các tiệc cưới hỏi trên mảnh đất Sầm Sơn này.

Bạn có thể có cơ hội đưa gia đình đến Sầm Sơn, Thanh Hóa tìm hiểu thưởng thức bánh răng bừa. Người Sầm Sơn Thanh Hóa không dùng lá dong gói bánh như một số vùng khác mà dùng lá chuối hột để gói. Lá chuối sẽ được hơ qua lửa để miếng lá trở nên dẻo dai hơn và xé rộng bằng bàn tay. Theo họ, bánh gói bằng lá chuối thì khi cuộn, lăn chiếc bánh sẽ được chắc hơn. Luộc chín rồi, hương vị của lá chuối cũng làm cho bánh trở nên đậm đà hơn.

Nguồn: Tổng hợp